K
Kim Tiến
Guest
Môi trường không thể tiếp tục là lĩnh vực “đi sau”
Diễn đàn là hoạt động trọng tâm hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới 5/6, Ngày Đại dương thế giới 8/6, Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026; đồng thời là không gian đối thoại chính sách quan trọng, kết nối cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học nhằm trao đổi, đề xuất các giải pháp thực chất cho công tác bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Diễn đàn là hoạt động trọng tâm hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới 5/6, Ngày Đại dương thế giới 8/6, Tháng hành động vì môi trường và Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam năm 2026; đồng thời là không gian đối thoại chính sách quan trọng, kết nối cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học nhằm trao đổi, đề xuất các giải pháp thực chất cho công tác bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Toàn cảnh Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu năm 2026 với chủ đề “Từ chính sách đến hành động” diễn ra ngày 5/6 tại Nghệ An. Ảnh: Báo Nông nghiệp và Môi trường
Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức môi trường ngày càng phức tạp, từ ô nhiễm không khí, suy giảm chất lượng môi trường đến tác động của biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường không chỉ là yêu cầu khách quan mà đã trở thành lựa chọn chiến lược nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng sức chống chịu của nền kinh tế và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Thứ trưởng Lê Công Thành đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận một số nội dung trọng tâm gồm hoàn thiện chính sách theo hướng nâng cao hiệu lực thực thi, chuyển từ tiền kiểm sang quản lý rủi ro; xử lý các vấn đề môi trường cấp bách, nhất là ô nhiễm không khí; thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050; tăng cường phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội; đồng thời chia sẻ các mô hình hiệu quả và kinh nghiệm thực tiễn.
Thứ trưởng Lê Công Thành đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận một số nội dung trọng tâm gồm hoàn thiện chính sách theo hướng nâng cao hiệu lực thực thi, chuyển từ tiền kiểm sang quản lý rủi ro; xử lý các vấn đề môi trường cấp bách, nhất là ô nhiễm không khí; thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050; tăng cường phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội; đồng thời chia sẻ các mô hình hiệu quả và kinh nghiệm thực tiễn.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành khẳng định bảo vệ môi trường không chỉ là yêu cầu khách quan mà đã trở thành lựa chọn chiến lược. Ảnh: Báo Nông nghiệp và Môi trường
Theo Thứ trưởng, chủ đề “Từ chính sách đến hành động” được lựa chọn nhằm tạo diễn đàn đối thoại thực chất, nhận diện những điểm nghẽn trong quá trình thực thi chính sách, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi để bảo đảm các quy định pháp luật thực sự phát huy hiệu quả trong đời sống.
Diễn đàn cũng nhằm khẳng định môi trường không thể tiếp tục là lĩnh vực “đi sau” để xử lý các hệ quả phát sinh từ phát triển kinh tế. Ngược lại, môi trường cần được xem là nền tảng và động lực của phát triển bền vững.
Tìm lời giải cho bài toán ô nhiễm không khí và phát thải khí nhà kính
Nội dung diễn đàn lần này sẽ tập trung thảo luận năm nhóm vấn đề lớn gồm: hoàn thiện thể chế pháp luật về môi trường và khí hậu; giải quyết các vấn đề môi trường cấp bách, nhất là ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn; thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050; tăng cường phối hợp giữa các chủ thể liên quan; và chia sẻ các mô hình chuyển đổi xanh hiệu quả.
Một trong những vấn đề trọng tâm là thảo luận về các định hướng sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và các chính sách mới liên quan đến giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường không khí và phát triển đô thị xanh.
Diễn đàn cũng nhằm khẳng định môi trường không thể tiếp tục là lĩnh vực “đi sau” để xử lý các hệ quả phát sinh từ phát triển kinh tế. Ngược lại, môi trường cần được xem là nền tảng và động lực của phát triển bền vững.
Tìm lời giải cho bài toán ô nhiễm không khí và phát thải khí nhà kính
Nội dung diễn đàn lần này sẽ tập trung thảo luận năm nhóm vấn đề lớn gồm: hoàn thiện thể chế pháp luật về môi trường và khí hậu; giải quyết các vấn đề môi trường cấp bách, nhất là ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn; thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050; tăng cường phối hợp giữa các chủ thể liên quan; và chia sẻ các mô hình chuyển đổi xanh hiệu quả.
Một trong những vấn đề trọng tâm là thảo luận về các định hướng sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và các chính sách mới liên quan đến giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường không khí và phát triển đô thị xanh.
Bảo vệ môi trường cần sự chung tay của tất cả các chủ thể. Ảnh: ST
Chia sẻ tại diễn đàn, ông Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường cho biết, sau hơn 5 năm triển khai, Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã tạo ra nhiều chuyển biến trong công tác quản lý nhà nước thông qua các công cụ như giấy phép môi trường, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) và thị trường carbon. Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, nhiều quy định hiện hành cần tiếp tục hoàn thiện.
Theo ông Cường, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 82 trong tổng số 171 điều của Luật hiện hành, tập trung vào 4 nhóm nội dung chính gồm: cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp; hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn; tăng cường quản lý chất lượng môi trường; đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn để thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.
Cũng theo ông Cường, các cơ sở phát sinh chất thải sẽ phải cung cấp, cập nhật dữ liệu điện tử; hệ thống quản lý chất thải được xây dựng trên nền tảng số, cho phép kiểm soát và truy xuất dòng chất thải theo thời gian thực.
Tham luận tại Diễn đàn, ông Nguyễn Duy Nhật, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An,chia sẻ: Tỉnh đã chủ động hoàn thiện thể chế, tăng cường chỉ đạo điều hành đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, qua đó đưa hoạt động bảo vệ môi trường đi vào nền nếp, rõ trách nhiệm và hiệu quả hơn.
“Cải cách thủ tục hành chính là một điểm sáng mang tính đột phá. Thời gian giải quyết nhiều thủ tục được rút ngắn mạnh, có nội dung giảm tới hơn 50%, trong khi 100% hồ sơ vẫn được xử lý đúng và trước hạn. Điều này không chỉ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, người dân mà còn khẳng định định hướng nhất quán của NghệAn là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, mà hướng tới quản lý minh bạch, hiệu quả”, ông Nguyễn Duy Nhật chia sẻ.
Về vấn đề phát thải khí nhà kính (KNK), ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu bày tỏ: Việc thực hiện các quy định về quản lý phát thải KNK hiện nay còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Thực hiện kiểm kê KNK 2 năm/lần gây khó khăn cho việc theo dõi, đánh giá hiệu quả và hoạch định chính sách giảm nhẹ phát thải KNK của doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Báo cáo kết quả kiểm kê chưa được thực hiện bằng hình thức trực tuyến. Về đề xuất kiểm kê hằng năm, việc này có thể tăng thêm chi phí của các địa phương, cơ sở nhưng sẽ có các phương án cụ thể để giảm thiểu vấn đề này.
Trên cơ sở đó, ông Quang kiến nghị các Bộ quản lý lĩnh vực là cơ quan nắm rõ nhất về công nghệ, năng lực sản xuất và hiện trạng phát thải của các doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý. Theo quy định của pháp luật hiện hành tất cả các cơ sở phải thực hiện kiểm kê KNK đều được phân bổ hạn ngạch phát thải KNK.Tuy nhiên, theo ông Quang, giai đoạn đầu của thị trường carbon bắt buộc, chỉ phân bổ hạn ngạch cho các cơ sở phát thải KNK lớn, có đầy đủ dữ liệu. Vì vậy, cần quy định tiêu chí xác định các cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải KNK.
Theo các đại biểu, ô nhiễm không khí đang trở thành thách thức môi trường nghiêm trọng tại nhiều đô thị lớn. Trong khi đó, áp lực cắt giảm phát thải KNK ngày càng gia tăng khi Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng, thay vì chỉ dựa vào các biện pháp quản lý hành chính đơn thuần.
Cùng với đó, chính sách môi trường trong giai đoạn mới cần được hoàn thiện theo hướng minh bạch, ổn định, dễ thực hiện và phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản lý rủi ro có kiểm soát; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giám sát; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và thị trường carbon như những động lực mới cho phát triển bền vững.
Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, chính sách môi trường trong thời gian tới không chỉ dừng ở việc kiểm soát ô nhiễm mà phải góp phần định hình mô hình phát triển mới theo hướng xanh hơn, tuần hoàn hơn, phát thải thấp hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các rủi ro khí hậu.
Bộ sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến từ diễn đàn để hoàn thiện dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi, đồng thời đổi mới tư duy quản lý theo hướng “kiến tạo tuân thủ”, lấy hiệu quả thực thi làm trung tâm; tăng cường giám sát bằng dữ liệu số, quan trắc tự động và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị môi trường.Song song với đó là việc ưu tiên giải quyết các vấn đề môi trường bức xúc như ô nhiễm không khí, quản lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải nhựa, ô nhiễm lưu vực sông, làng nghề; đồng thời thúc đẩy phát triển hạ tầng môi trường, kinh tế tuần hoàn và thị trường carbon trong nước.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành bày tỏ tin tưởng Diễn đàn sẽ đưa ra nhiều khuyến nghị thiết thực, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ tư duy sang hành động, từ cam kết sang thực thi, qua đó tạo chuyển biến rõ nét trong công tác bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu tại Việt Nam.
Theo ông Cường, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 82 trong tổng số 171 điều của Luật hiện hành, tập trung vào 4 nhóm nội dung chính gồm: cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp; hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn; tăng cường quản lý chất lượng môi trường; đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn để thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.
Cũng theo ông Cường, các cơ sở phát sinh chất thải sẽ phải cung cấp, cập nhật dữ liệu điện tử; hệ thống quản lý chất thải được xây dựng trên nền tảng số, cho phép kiểm soát và truy xuất dòng chất thải theo thời gian thực.
Tham luận tại Diễn đàn, ông Nguyễn Duy Nhật, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An,chia sẻ: Tỉnh đã chủ động hoàn thiện thể chế, tăng cường chỉ đạo điều hành đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, qua đó đưa hoạt động bảo vệ môi trường đi vào nền nếp, rõ trách nhiệm và hiệu quả hơn.
“Cải cách thủ tục hành chính là một điểm sáng mang tính đột phá. Thời gian giải quyết nhiều thủ tục được rút ngắn mạnh, có nội dung giảm tới hơn 50%, trong khi 100% hồ sơ vẫn được xử lý đúng và trước hạn. Điều này không chỉ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, người dân mà còn khẳng định định hướng nhất quán của NghệAn là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, mà hướng tới quản lý minh bạch, hiệu quả”, ông Nguyễn Duy Nhật chia sẻ.
Về vấn đề phát thải khí nhà kính (KNK), ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu bày tỏ: Việc thực hiện các quy định về quản lý phát thải KNK hiện nay còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Thực hiện kiểm kê KNK 2 năm/lần gây khó khăn cho việc theo dõi, đánh giá hiệu quả và hoạch định chính sách giảm nhẹ phát thải KNK của doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Báo cáo kết quả kiểm kê chưa được thực hiện bằng hình thức trực tuyến. Về đề xuất kiểm kê hằng năm, việc này có thể tăng thêm chi phí của các địa phương, cơ sở nhưng sẽ có các phương án cụ thể để giảm thiểu vấn đề này.
Trên cơ sở đó, ông Quang kiến nghị các Bộ quản lý lĩnh vực là cơ quan nắm rõ nhất về công nghệ, năng lực sản xuất và hiện trạng phát thải của các doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý. Theo quy định của pháp luật hiện hành tất cả các cơ sở phải thực hiện kiểm kê KNK đều được phân bổ hạn ngạch phát thải KNK.Tuy nhiên, theo ông Quang, giai đoạn đầu của thị trường carbon bắt buộc, chỉ phân bổ hạn ngạch cho các cơ sở phát thải KNK lớn, có đầy đủ dữ liệu. Vì vậy, cần quy định tiêu chí xác định các cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải KNK.
Theo các đại biểu, ô nhiễm không khí đang trở thành thách thức môi trường nghiêm trọng tại nhiều đô thị lớn. Trong khi đó, áp lực cắt giảm phát thải KNK ngày càng gia tăng khi Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng, thay vì chỉ dựa vào các biện pháp quản lý hành chính đơn thuần.
Cùng với đó, chính sách môi trường trong giai đoạn mới cần được hoàn thiện theo hướng minh bạch, ổn định, dễ thực hiện và phù hợp với thực tiễn. Đặc biệt, cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản lý rủi ro có kiểm soát; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giám sát; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và thị trường carbon như những động lực mới cho phát triển bền vững.
Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, chính sách môi trường trong thời gian tới không chỉ dừng ở việc kiểm soát ô nhiễm mà phải góp phần định hình mô hình phát triển mới theo hướng xanh hơn, tuần hoàn hơn, phát thải thấp hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn trước các rủi ro khí hậu.
Bộ sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến từ diễn đàn để hoàn thiện dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi, đồng thời đổi mới tư duy quản lý theo hướng “kiến tạo tuân thủ”, lấy hiệu quả thực thi làm trung tâm; tăng cường giám sát bằng dữ liệu số, quan trắc tự động và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị môi trường.Song song với đó là việc ưu tiên giải quyết các vấn đề môi trường bức xúc như ô nhiễm không khí, quản lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải nhựa, ô nhiễm lưu vực sông, làng nghề; đồng thời thúc đẩy phát triển hạ tầng môi trường, kinh tế tuần hoàn và thị trường carbon trong nước.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành bày tỏ tin tưởng Diễn đàn sẽ đưa ra nhiều khuyến nghị thiết thực, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ tư duy sang hành động, từ cam kết sang thực thi, qua đó tạo chuyển biến rõ nét trong công tác bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu tại Việt Nam.
>> Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành khẳng định: Bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu là nhiệm vụ lâu dài, khó khăn nhưng cũng là cơ hội để Việt Nam đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế. Thành công không chỉ phụ thuộc vào chính sách đúng, mà quan trọng hơn là tổ chức thực hiện hiệu quả, với sự tham gia thực chất của tất cả các chủ thể. |
Thu Hồng
The post Định hình tư duy mới trong quản trị môi trường và khí hậu appeared first on Tạp chí Thủy sản Việt Nam.
Xem tiếp...