T
Thu Hồng
Guest
Hoa Kỳ – thị trường chiến lược của thủy sản Việt Nam
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), thị trường Hoa Kỳ là một trong những “trụ cột” trong xuất khẩu của ngành thủy sản Việt Nam, đóng góp từ 20 – 25% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành, duy trì ở mức từ 1,8 – 2,1 tỷ USD mỗi năm. Đây không chỉ là thị trường mang lại giá trị cao mà còn có ý nghĩa đặc biệt trong việc khẳng định năng lực cạnh tranh và chất lượng sản phẩm thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam, tôm tiếp tục là mặt hàng chủ lực. Hoa Kỳ hiện nhập khẩu gần 800 nghìn tấn tôm mỗi năm, trong khi sản lượng nội địa chỉ đáp ứng khoảng 14% nhu cầu tiêu dùng. Việt Nam hiện chiếm khoảng 8 – 9% lượng nhập khẩu và hơn 10% giá trị nhập khẩu tôm của Hoa Kỳ, nằm trong nhóm những nhà cung cấp lớn nhất.
Đối với cá tra, hiện nay, khoảng 92 – 93% lượng cá da trơn nhập khẩu vào Hoa Kỳ có nguồn gốc từ Việt Nam. Đây là con số cho thấy vị thế gần như không thể thay thế của cá tra Việt Nam trong phân khúc cá thịt trắng có giá thành hợp lý tại thị trường này.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), thị trường Hoa Kỳ là một trong những “trụ cột” trong xuất khẩu của ngành thủy sản Việt Nam, đóng góp từ 20 – 25% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành, duy trì ở mức từ 1,8 – 2,1 tỷ USD mỗi năm. Đây không chỉ là thị trường mang lại giá trị cao mà còn có ý nghĩa đặc biệt trong việc khẳng định năng lực cạnh tranh và chất lượng sản phẩm thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam, tôm tiếp tục là mặt hàng chủ lực. Hoa Kỳ hiện nhập khẩu gần 800 nghìn tấn tôm mỗi năm, trong khi sản lượng nội địa chỉ đáp ứng khoảng 14% nhu cầu tiêu dùng. Việt Nam hiện chiếm khoảng 8 – 9% lượng nhập khẩu và hơn 10% giá trị nhập khẩu tôm của Hoa Kỳ, nằm trong nhóm những nhà cung cấp lớn nhất.
Đối với cá tra, hiện nay, khoảng 92 – 93% lượng cá da trơn nhập khẩu vào Hoa Kỳ có nguồn gốc từ Việt Nam. Đây là con số cho thấy vị thế gần như không thể thay thế của cá tra Việt Nam trong phân khúc cá thịt trắng có giá thành hợp lý tại thị trường này.
Xuất khẩu tôm Việt Nam chiếm hơn 10% giá trị nhập khẩu tôm của Hoa Kỳ. Ảnh: TTXVN
Tương tự, Việt Nam đang là nguồn cung cá ngừ lớn thứ hai cho Hoa Kỳ ở phân khúc cá ngừ đóng hộp, chiếm khoảng 16% lượng nhập khẩu. Các mặt hàng mực, bạch tuộc, cua ghẹ, nhuyễn thể và thủy sản chế biến khác cũng đang ngày càng mở rộng thị phần nhờ khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu chế biến của các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ.
Trong khi đó, theo số liệu của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (NOAA Fisheries), khoảng 70 – 85% lượng thủy sản tiêu dùng tại Hoa Kỳ phải dựa vào nguồn nhập khẩu. Năm 2023, Hoa Kỳ nhập khẩu khoảng 6,3 tỷ pound thủy sản phục vụ tiêu dùng. Điều đó cho thấy nhu cầu nhập khẩu thủy sản của quốc gia này không chỉ mang tính bổ sung mà đã trở thành yếu tố thiết yếu để bảo đảm an ninh thực phẩm.
Tác động không chỉ đối với Việt Nam
Trong thương mại quốc tế, giá bán luôn là một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Với ngành thủy sản vốn có biên lợi nhuận không quá cao, mức thuế bổ sung 12,5% được đánh giá là khá lớn. Và nếu chính sách này được áp dụng, chi phí nhập khẩu của các doanh nghiệp Hoa Kỳ sẽ tăng tương ứng.
Nhóm chịu ảnh hưởng đầu tiên sẽ là các sản phẩm có tính cạnh tranh cao về giá như tôm đông lạnh, cá tra phi lê và cá ngừ chế biến. Đây đều là những mặt hàng mà người mua thường xuyên so sánh giá giữa nhiều nguồn cung khác nhau. Tuy nhiên, theo VASEP, việc áp thuế bổ sung đối với thủy sản Việt Nam không chỉ gây ảnh hưởng cho các doanh nghiệp xuất khẩu mà còn tác động ngược trở lại đối với thị trường Hoa Kỳ.
Khác với nhiều ngành hàng công nghiệp, thủy sản là mặt hàng thực phẩm thiết yếu, gắn trực tiếp với nhu cầu tiêu dùng hằng ngày. Trong khi sản lượng nội địa Hoa Kỳ không đủ đáp ứng nhu cầu, nguồn cung nhập khẩu đóng vai trò quyết định trong việc duy trì sự ổn định của thị trường.
Đối với mặt hàng tôm, ngành khai thác nội địa Hoa Kỳ chủ yếu tập trung tại vùng Vịnh Mexico và Nam Đại Tây Dương, với sản lượng chịu ảnh hưởng lớn bởi thời tiết, chi phí nhiên liệu và điều kiện môi trường. Trong khi đó, tôm nuôi của Việt Nam có khả năng cung ứng quanh năm với khối lượng lớn và chất lượng ổn định.
Tương tự, cá tra Việt Nam gần như là nguồn cung chủ đạo trong phân khúc cá da trơn nhập khẩu tại Hoa Kỳ. Việc gia tăng thuế nhập khẩu có thể khiến giá bán lẻ tăng lên, làm giảm khả năng tiếp cận của người tiêu dùng đối với nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng và có giá cả hợp lý. Các hệ thống siêu thị, nhà hàng, dịch vụ ăn uống và doanh nghiệp chế biến thực phẩm tại Hoa Kỳ cũng có thể phải điều chỉnh chiến lược kinh doanh, tìm kiếm nguồn cung thay thế hoặc chấp nhận chi phí cao hơn.
Nói cách khác, thuế bổ sung không chỉ là vấn đề của nhà xuất khẩu Việt Nam mà còn có nguy cơ làm gia tăng chi phí trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm tại Hoa Kỳ.
Ứng phó với thách thức
Theo các chuyên gia, nếu chính sách thuế mới này được thực thi, những tác động lâu dài có thể nghiêm trọng hơn nhiều so với ảnh hưởng trước mắt. Trước hết là nguy cơ suy giảm thị phần tại một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng nhất. Khi các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ buộc phải đa dạng hóa nguồn cung để giảm thiểu rủi ro, các đối thủ cạnh tranh như Ấn Độ, Ecuador, Indonesia, Thái Lan hoặc một số quốc gia Nam Mỹ có thể tận dụng cơ hội để gia tăng hiện diện trên thị trường. Và một khi thị phần bị thu hẹp, việc giành lại khách hàng sẽ rất khó khăn và tốn kém, ngay cả khi chính sách thuế được điều chỉnh trong tương lai.
Trong khi đó, theo số liệu của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (NOAA Fisheries), khoảng 70 – 85% lượng thủy sản tiêu dùng tại Hoa Kỳ phải dựa vào nguồn nhập khẩu. Năm 2023, Hoa Kỳ nhập khẩu khoảng 6,3 tỷ pound thủy sản phục vụ tiêu dùng. Điều đó cho thấy nhu cầu nhập khẩu thủy sản của quốc gia này không chỉ mang tính bổ sung mà đã trở thành yếu tố thiết yếu để bảo đảm an ninh thực phẩm.
Tác động không chỉ đối với Việt Nam
Trong thương mại quốc tế, giá bán luôn là một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Với ngành thủy sản vốn có biên lợi nhuận không quá cao, mức thuế bổ sung 12,5% được đánh giá là khá lớn. Và nếu chính sách này được áp dụng, chi phí nhập khẩu của các doanh nghiệp Hoa Kỳ sẽ tăng tương ứng.
Nhóm chịu ảnh hưởng đầu tiên sẽ là các sản phẩm có tính cạnh tranh cao về giá như tôm đông lạnh, cá tra phi lê và cá ngừ chế biến. Đây đều là những mặt hàng mà người mua thường xuyên so sánh giá giữa nhiều nguồn cung khác nhau. Tuy nhiên, theo VASEP, việc áp thuế bổ sung đối với thủy sản Việt Nam không chỉ gây ảnh hưởng cho các doanh nghiệp xuất khẩu mà còn tác động ngược trở lại đối với thị trường Hoa Kỳ.
Khác với nhiều ngành hàng công nghiệp, thủy sản là mặt hàng thực phẩm thiết yếu, gắn trực tiếp với nhu cầu tiêu dùng hằng ngày. Trong khi sản lượng nội địa Hoa Kỳ không đủ đáp ứng nhu cầu, nguồn cung nhập khẩu đóng vai trò quyết định trong việc duy trì sự ổn định của thị trường.
Đối với mặt hàng tôm, ngành khai thác nội địa Hoa Kỳ chủ yếu tập trung tại vùng Vịnh Mexico và Nam Đại Tây Dương, với sản lượng chịu ảnh hưởng lớn bởi thời tiết, chi phí nhiên liệu và điều kiện môi trường. Trong khi đó, tôm nuôi của Việt Nam có khả năng cung ứng quanh năm với khối lượng lớn và chất lượng ổn định.
Tương tự, cá tra Việt Nam gần như là nguồn cung chủ đạo trong phân khúc cá da trơn nhập khẩu tại Hoa Kỳ. Việc gia tăng thuế nhập khẩu có thể khiến giá bán lẻ tăng lên, làm giảm khả năng tiếp cận của người tiêu dùng đối với nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng và có giá cả hợp lý. Các hệ thống siêu thị, nhà hàng, dịch vụ ăn uống và doanh nghiệp chế biến thực phẩm tại Hoa Kỳ cũng có thể phải điều chỉnh chiến lược kinh doanh, tìm kiếm nguồn cung thay thế hoặc chấp nhận chi phí cao hơn.
Nói cách khác, thuế bổ sung không chỉ là vấn đề của nhà xuất khẩu Việt Nam mà còn có nguy cơ làm gia tăng chi phí trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm tại Hoa Kỳ.
Ứng phó với thách thức
Theo các chuyên gia, nếu chính sách thuế mới này được thực thi, những tác động lâu dài có thể nghiêm trọng hơn nhiều so với ảnh hưởng trước mắt. Trước hết là nguy cơ suy giảm thị phần tại một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng nhất. Khi các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ buộc phải đa dạng hóa nguồn cung để giảm thiểu rủi ro, các đối thủ cạnh tranh như Ấn Độ, Ecuador, Indonesia, Thái Lan hoặc một số quốc gia Nam Mỹ có thể tận dụng cơ hội để gia tăng hiện diện trên thị trường. Và một khi thị phần bị thu hẹp, việc giành lại khách hàng sẽ rất khó khăn và tốn kém, ngay cả khi chính sách thuế được điều chỉnh trong tương lai.
Ngành thủy sản Việt Nam luôn tuân thủ quy định về lao động, trách nhiệm xã hội, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu. Ảnh: Báo Nghệ An
Thứ hai, sự suy giảm đơn hàng có thể kéo theo tác động dây chuyền đến toàn bộ chuỗi sản xuất trong nước. Hàng triệu lao động đang tham gia vào các hoạt động nuôi trồng, khai thác, chế biến, vận chuyển và dịch vụ phụ trợ có nguy cơ bị ảnh hưởng.
Thứ ba, áp lực cạnh tranh gia tăng có thể khiến doanh nghiệp phải cắt giảm đầu tư cho đổi mới công nghệ, nâng cấp nhà máy, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng và thực hiện các chương trình phát triển bền vững. Điều này có thể ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh dài hạn của toàn ngành.
Để ứng phó với những khó khăn hiện tại, theo VASEP, cần tiếp tục tăng cường trao đổi và vận động chính sách với phía Hoa Kỳ nhằm làm rõ tính đặc thù của các sản phẩm thủy sản Việt Nam. Nhiều mặt hàng như cá tra, tôm nuôi nước ấm hay cá ngừ chế biến thực tế không cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm nội địa Hoa Kỳ mà đóng vai trò bổ sung nguồn cung cho thị trường.
Bên cạnh đó, cần kiến nghị phía Hoa Kỳ xem xét cơ chế miễn trừ đối với các nhóm thực phẩm thiết yếu, đặc biệt là các sản phẩm mà nguồn cung nội địa không đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng.
Cũng theo VASEP, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cần đề nghị phía Hoa Kỳ ghi nhận nỗ lực tuân thủ của ngành thủy sản Việt Nam về lao động, trách nhiệm xã hội, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, kiểm soát vùng nuôi, tàu khai thác, cơ sở thu mua, nhà cung cấp và nhà máy chế biến. Nhiều doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đã áp dụng các chương trình đánh giá trách nhiệm xã hội, kiểm toán lao động và chứng nhận bền vững theo yêu cầu của khách hàng và thị trường nhập khẩu.
Đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% đối với hàng hóa Việt Nam đang đặt ngành thủy sản trước một phép thử mới. Trong ngắn hạn, nguy cơ suy giảm đơn hàng và gia tăng chi phí là hiện hữu. Trong dài hạn, ngành có thể phải đối mặt với nguy cơ mất thị phần và ảnh hưởng tới hàng triệu lao động trong chuỗi giá trị.
Tuy nhiên, với vị thế là một trong những nhà cung cấp thủy sản hàng đầu thế giới, cùng mạng lưới các hiệp định thương mại tự do rộng lớn và năng lực sản xuất ngày càng được nâng cao, ngành thủy sản Việt Nam vẫn có cơ sở để vượt qua thách thức. Điều quan trọng là phải chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường, nâng cao giá trị gia tăng và tiếp tục khẳng định vai trò là mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu.
Thứ ba, áp lực cạnh tranh gia tăng có thể khiến doanh nghiệp phải cắt giảm đầu tư cho đổi mới công nghệ, nâng cấp nhà máy, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng và thực hiện các chương trình phát triển bền vững. Điều này có thể ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh dài hạn của toàn ngành.
Để ứng phó với những khó khăn hiện tại, theo VASEP, cần tiếp tục tăng cường trao đổi và vận động chính sách với phía Hoa Kỳ nhằm làm rõ tính đặc thù của các sản phẩm thủy sản Việt Nam. Nhiều mặt hàng như cá tra, tôm nuôi nước ấm hay cá ngừ chế biến thực tế không cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm nội địa Hoa Kỳ mà đóng vai trò bổ sung nguồn cung cho thị trường.
Bên cạnh đó, cần kiến nghị phía Hoa Kỳ xem xét cơ chế miễn trừ đối với các nhóm thực phẩm thiết yếu, đặc biệt là các sản phẩm mà nguồn cung nội địa không đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng.
Cũng theo VASEP, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cần đề nghị phía Hoa Kỳ ghi nhận nỗ lực tuân thủ của ngành thủy sản Việt Nam về lao động, trách nhiệm xã hội, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu, kiểm soát vùng nuôi, tàu khai thác, cơ sở thu mua, nhà cung cấp và nhà máy chế biến. Nhiều doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đã áp dụng các chương trình đánh giá trách nhiệm xã hội, kiểm toán lao động và chứng nhận bền vững theo yêu cầu của khách hàng và thị trường nhập khẩu.
Đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% đối với hàng hóa Việt Nam đang đặt ngành thủy sản trước một phép thử mới. Trong ngắn hạn, nguy cơ suy giảm đơn hàng và gia tăng chi phí là hiện hữu. Trong dài hạn, ngành có thể phải đối mặt với nguy cơ mất thị phần và ảnh hưởng tới hàng triệu lao động trong chuỗi giá trị.
Tuy nhiên, với vị thế là một trong những nhà cung cấp thủy sản hàng đầu thế giới, cùng mạng lưới các hiệp định thương mại tự do rộng lớn và năng lực sản xuất ngày càng được nâng cao, ngành thủy sản Việt Nam vẫn có cơ sở để vượt qua thách thức. Điều quan trọng là phải chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường, nâng cao giá trị gia tăng và tiếp tục khẳng định vai trò là mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu.
| >> Ngày 2/6 (giờ Washington), Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) công bố kết luận điều tra đối với 60 quốc gia nằm trong diện điều tra theo Mục 301 Đạo luật Thương mại 1974. USTR đã đề xuất áp thuế bổ sung với toàn bộ sản phẩm của các nền kinh tế bị điều tra, trong đó có Việt Nam. Cấu trúc thuế trừng phạt được phân định thành 2 bậc. Trong đó, bậc 1 là mức thuế suất 10% áp dụng cho các nền kinh tế đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu, đã thiết lập cam kết thông qua một thỏa thuận về thương mại có đi có lại hoặc đã áp dụng cơ chế kiểm soát bán phần. Việt Nam và các nền kinh tế còn lại được đề xuất áp dụng bậc 2, mức thuế suất 12,5%. |
Phan Thảo
The post Thuế 12,5% và phép thử mới đối với thủy sản Việt Nam tại thị trường Hoa Kỳ appeared first on Tạp chí Thủy sản Việt Nam.
Xem tiếp...